regels voor een aanstellingskeuring of medische keuring

De werkgever mag een kandidaat niet zomaar medisch laten keuren. Hij moet zich houden aan de Wet op de medische keuringen (Wmk). De wet stelt beperkingen aan medische keuringen bij sollicitaties (aanstellingskeuringen), bij pensioenverzekeringen en bij particuliere levens- en arbeidsongeschiktheidsverzekeringen. Ook fitheidsonderzoek (meten van bloeddruk, lichaamslengte, lichaamsgewicht en vetpercentage) in een werving-en-selectie-procedure is een aanstellingskeuring en valt daarom onder deze wet.
De Wmk bevat ook verplichtingen voor de sollicitant en een klachtenprocedure.

op deze pagina

    Wet medische keuringen (Wmk)

    In de Wet medische keuringen (Wmk) staat dat medische keuringen verboden zijn, behalve bij functies waaraan specifieke medische eisen gesteld worden. Een aanstellingskeuring mag pas worden uitgevoerd als de organisatie van plan is de sollicitant aan te nemen en alleen als dat voor de functie relevant is. Dat is het geval wanneer er als gevolg van gezondheidsproblemen risico’s zouden kunnen ontstaan voor de veiligheid en gezondheid van de werknemer zelf of voor anderen. Denk bijvoorbeeld aan de beoordeling van een aanstaande treinmachinist op kleurenblindheid.

    Als werkgever moet u zich bij een aanstellingskeuring aan de volgende regels houden:

    • Alleen een keurend arts mag de keuring verrichten. De arts kan in dienst zijn van een interne of externe arbodienst, zelfstandig gevestigd zijn of onder bepaalde voorwaarden bij een andere organisatie werken.
    • U moet schriftelijk advies vragen over de inhoud en de rechtmatigheid van de keuring aan een deskundig persoon of een arbodienst.
    • In uw personeelsadvertentie moet staan dat de sollicitant een aanstellingskeuring moet ondergaan.
    • Voordat de aanstellingskeuring plaatsvindt, moet u het doel van de keuring op papier zetten. Deze tekst moet u aan de sollicitant geven, samen met de vragen en onderzoeken die onderdeel zijn van de keuring.
    • Vragen over gezondheid mag u alleen stellen tijdens de medische keuring. Tijdens het sollicitatiegesprek mag de kandidaat nooit vragen krijgen over zijn gezondheid of ziekteverzuim.
    • U en de keurend arts mogen niet vragen of de sollicitant zwanger is. Een keuring op zwangerschap is nooit toegestaan.
    • De keurend arts mag alleen vragen stellen over de gezondheid van de sollicitant als die van belang zijn voor het vooraf schriftelijk vastgelegde doel van de keuring.
    • Er mag geen onderzoek worden gedaan waarbij de uitslag zo belastend is voor de toekomstige werknemer, dat die niet in verhouding staat tot het doel van de keuring. Dat kan bijvoorbeeld het geval zijn met onderzoek naar ernstige, onbehandelbare ziektes. Voor hiv geldt een specifieke regeling bij verzekeringskeuringen.
    • De aanstellingskeuring mag pas plaatsvinden als de sollicitatieprocedure is doorlopen en u van plan bent de sollicitant aan te nemen.
    • U mag een aanstellingskeuring niet gebruiken om daarmee de ‘gezondste’ kandidaat te selecteren.
    Een werkgever die iemand in dienst neemt die voor het eerst in de bouw gaat werken of langer dan drie jaar niet in de bouw heeft gewerkt, moet deze werknemer een verplichte intredekeuring (IK) laten ondergaan. De keuring is alleen voor werknemers die regelmatig uitvoerend werk op de bouwplaats gaan verrichten of in een werkplaats gaan werken waar zij te maken krijgen met zwaar lichamelijk werk of werk dat gevaar voor anderen met zich meebrengt. In de van toepassing zijnde cao is vastgelegd voor welke functies deze keuring verplicht is.

    verplichtingen van de sollicitant bij een medische keuring

    De sollicitant is verplicht de werkgever te informeren over medische klachten die een belemmering kunnen zijn bij de uitoefening van de functie. Dit geldt ook in het geval van chronische ziekte of een handicap. Het achterhouden van informatie over dergelijke medische klachten kan later reden zijn voor het staken van de loonbetaling of zelfs ontslag.

    klachten over medische keuringen en aanstellingskeuringen

    Sollicitanten die klachten hebben over een medische keuring of vinden dat hun aanstaande werkgever onterecht op een medische keuring aandringt, kunnen met hun bezwaren terecht bij een speciale klachtencommissie: de Commissie Klachtenbehandeling Aanstellingskeuringen (CKA). Uitspraken van deze commissie zijn niet bindend, maar als de commissie vindt dat de sollicitant gelijk heeft, staat hij wel sterker als hij naar de rechter stapt.

    Er is een website met meer informatie over aanstellingskeuringen. Op deze website zijn ook twee folders te downloaden: ‘De Wet op de medische keuringen. Ken uw rechten en plichten als sollicitant, werkgever of bedrijfsarts’ en ‘Nieuwe baan? Zomaar keuren mag niet!’.

    handige richtlijnen

    Voor organisaties die graag een leidraad willen hebben bij de werving en selectie van hun personeel, bestaan er verschillende richtlijnen. De Werving & Selectie Gids van het College voor de Rechten van de Mens verwijst naar richtlijnen als: