de collectieve arbeidsovereenkomst (cao)

In een collectieve arbeidsovereenkomst (cao) zijn de afspraken over loon en andere arbeidsvoorwaarden voor een onderneming of bedrijfstak vastgelegd. Een cao wordt afgesloten door een of meer werkgevers(organisaties) en – van de kant van de werknemers – een of meer vakbonden. Als een cao voor een bedrijfstak algemeen verbindend is verklaard, is de werkgever die onder de werkingssfeer van deze cao valt, verplicht deze cao te volgen. De werkgever moet in de individuele arbeidsovereenkomst vermelden of een cao van toepassing is.

op deze pagina

    De afspraken in de cao zijn meestal gunstiger voor de werknemer dan die in de wet. Zo wordt in de cao vaak een hoger loon afgesproken dan het minimumloon of meer vakantiedagen dan het wettelijk minimum. De cao-afspraken mogen echter nooit in strijd zijn met de wet, bijvoorbeeld met de dwingend-rechtelijke bepalingen uit het Burgerlijk Wetboek (BW) en de Wet minimumloon en minimumvakantiebijslag (WML). In de cao mag dus niet een lager loon staan dan het minimumloon of minder vakantiedagen dan in het BW.

    Als er geen cao is, maken werkgever en werknemer zelf afspraken over arbeidsvoorwaarden. Hierbij gelden de algemene regels van de arbeidswetgeving. Het is aan te raden de afspraken schriftelijk vast te leggen.

    bedrijfstak-cao of ondernemings-cao?

    In een cao staat welke werkgevers, bedrijfstakken of soorten werk onder de cao vallen. Een cao kan betrekking hebben op een enkel bedrijf maar ook op een hele bedrijfstak.

    • Een bedrijfstak-cao is een collectieve afspraak die geldt binnen een sector. Deze cao wordt afgesloten tussen een of meer werkgevers of werkgeversorganisaties en een of meer werknemersorganisaties.
    • Een ondernemings-cao is een collectieve afspraak die geldt binnen een bedrijf. Deze cao sluit een werkgever af met een of meer werknemersorganisaties.

    Ondernemingen die niet onder een bedrijfstak-cao vallen, kunnen besluiten een cao vrijwillig toe te passen. Als een onderneming onder een cao valt, geldt deze in principe voor alle werknemers in het bedrijf. Soms zijn bepaalde groepen werknemers van de cao uitgesloten, zoals hoger personeel. Als dit zo is, staat dat in de cao.
    Uitzendkrachten vallen meestal niet onder de cao van het bedrijf waar ze werken, maar onder een eigen uitzend-cao.

    aanmelden cao: algemeen verbindend verklaren

    Cao’s moeten worden aangemeld bij het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW). De partijen die een cao hebben afgesloten kunnen het ministerie vragen om deze voor de gehele bedrijfstak algemeen verbindend te verklaren. De cao geldt dan voor de gehele bedrijfstak, dus ook werkgevers die niet bij de cao-partijen horen moeten er dan aan voldoen. Bijna alle bedrijfstak-cao’s zijn algemeen verbindend verklaard, waardoor veel werkgevers onder een cao vallen.
    Een verzoek om een cao algemeen verbindend te verklaren moet worden ingediend bij het ministerie van SZW.

    inhoud van de cao: arbeidsvoorwaarden

    De arbeidsvoorwaarden die in een cao zijn opgenomen, kunnen onder andere gaan over:

    • loon
    • toeslagen
    • betaling van overwerk
    • werktijden
    • proeftijd
    • opzegtermijn
    • scholing
    • kinderopvang
    • (vervroegd) pensioen

    Deze bepalingen vervangen de afspraken over dezelfde arbeidsvoorwaarden in de individuele arbeidsovereenkomst. Bepalingen in de individuele arbeidsovereenkomst die strijdig zijn met de geldende cao zijn dus nietig. De werkgever moet in de individuele arbeidsovereenkomst vermelden of er een cao van toepassing is.

    minimum- en standaard-cao

    In veel cao’s staat vermeld dat eventuele gunstigere individuele afspraken met de werknemer blijven bestaan. Dit zijn de zogeheten minimum-cao’s. Zo kan een werknemer bijvoorbeeld een hoger salaris krijgen dan in de salarisschalen van de cao staat.
    Bij een standaard-cao mag dat niet. De partijen mogen niets anders afspreken over zaken die al in de cao geregeld zijn. Uit de cao-tekst blijkt of er sprake is van een minimum- of een standaard-cao.