de Arbowet: wat is er veranderd?

De Arbowet is per 1 juli 2017 aangepast. De wetswijzigingen moeten ervoor zorgen dat (langdurige) ziekte beter en sneller wordt voorkomen. Preventie staat centraal. Daarom worden in de vernieuwde Arbowet werkgevers en werknemers actiever betrokken bij de arbodienstverlening, en krijgen de bedrijfsarts en de preventiemedewerker een grotere rol.

op deze pagina

    de belangrijkste wijzigingen in de Arbowet

    meer duidelijkheid over arbozorg: het basiscontract

    Per 1 juli 2017 stelt de overheid minimumeisen aan contracten tussen arbodienstverleners en werkgevers. In dit zogenoemde basiscontract staan de rechten en plichten van de werkgever, werknemer en de bedrijfsarts. Het contract bevat de minimale voorwaarden voor de arbodienstverlening en is bedoeld om de kwaliteit van de arbodienstverlening te verbeteren.

    In het basiscontract moet staan dat de werkgever samenwerkt met een arbodienstverlener bij de volgende, wettelijk verplichte, taken:

    • het bieden van deskundige ziekteverzuimbegeleiding die focust op het bevorderen van re-integratie
    • het toetsen van en adviseren over de risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) om risico’s op het werk aan te kunnen pakken
    • het aanbieden van periodiek arbeidsgezondheidskundig onderzoek (PAGO) zodat werknemers gezondheidsrisico’s die verband houden met hun werk kunnen voorkomen of beperken
    • het doen van aanstellingskeuringen bij sollicitanten die hiervoor, volgens de Wet op de medische keuringen, in aanmerking komen.

    Per 1 juli 2017 moeten in het basiscontract ook maatregelen zijn opgenomen die de werkgever, samen met de arbodienstverlener, treft voor verbetering van de arbozorg. In het contract moet in elk geval staan:

    • op welke manier werknemers toegang hebben tot de bedrijfsarts, bijvoorbeeld via een spreekuur
    • hoe het overleg en de samenwerking van de bedrijfsarts met de preventiemedewerker en het medezeggeschapsorgaan (OR of personeelsvertegenwoordiging) zijn geregeld
    • dat de bedrijfsarts iedere werkplek kan bezoeken
    • welke procedure de werkgever en de arbodienstverlener hebben afgesproken voor werknemers die een second opinion bij een andere bedrijfsarts willen vragen
    • een duidelijke werkwijze of procedure die beschrijft hoe en waar de werknemer eventuele klachten over de dienstverlening door de bedrijfsarts kan indienen
    • dat de bedrijfsarts tijd moet kunnen besteden aan het opsporen, onderkennen en diagnosticeren van beroepsziekten en dat hij verplicht is deze te melden bij het Nederlands Centrum voor Beroepsziekten
    • hoe de advisering over preventie aan de werkgever door de bedrijfsarts is geregeld.
    Het ministerie van SZW heeft een digitale toolkit ‘Nieuwe Arbowet’ gemaakt. Deze toolkit biedt handige factsheets, documenten en animaties over de veranderingen in de Arbowet.

    een grotere rol voor de bedrijfsarts

    Iedere werknemer heeft het recht om de bedrijfsarts te spreken, ook als hij nog geen klachten heeft of ziek is. Verzuim kan zo beter worden voorkomen. De werkgever moet dit mogelijk maken. Bijvoorbeeld door een inloopspreekuur in te stellen op een locatie waar werknemers gemakkelijk de bedrijfsarts kunnen opzoeken.

    Per 1 juli 2017 heeft de bedrijfsarts meer bevoegdheden gekregen. Die bevoegdheden zijn:

    • de bedrijfsarts kan iedere werkplek bezoeken
    • de bedrijfsarts heeft een klachtenprocedure
    • de bedrijfsarts moet nauw samenwerken met de preventiemedewerker en de OR, personeelsvertegenwoordiging of belanghebbende werknemers
    • de bedrijfsarts honoreert in beginsel het verzoek om een second opinion
    • de bedrijfsarts adviseert over preventieve maatregelen
    • de bedrijfsarts meldt beroepsziekten aan het Nederlands Centrum voor Beroepsziekten.

    een onafhankelijke klachtenregeling

    Iedere bedrijfsarts of arbodienst moet een klachtenprocedure hebben, zodat een werknemer of een werkgever een klacht kan indienen als zij vinden dat de arbodienstverlener zich niet aan de regels houdt of als de behandeling niet naar tevredenheid wordt uitgevoerd.

    een gekozen preventiemedewerker

    De preventiemedewerker heeft als taak te adviseren aan en samen te werken met de bedrijfsarts en andere arbodienstverleners. Elk bedrijf moest al minimaal één werknemer aanwijzen als preventiemedewerker. Maar voortaan moet de benoeming van de preventiemedewerker gebeuren met instemming van de OR of personeelsvertegenwoordiging. Zo krijgt de preventiemedewerker meer draagvlak van werknemers en wordt het medezeggenschapsorgaan medeverantwoordelijk voor het goed functioneren van de preventiemedewerker. 

    meer controle en handhaving

    In de vernieuwde Arbowet heeft ook de Inspectie SZW een grotere rol gekregen. Als een werkgever geen contract met een bedrijfsarts of arbodienst afsluit, als de inhoud van het basiscontractie niet voldoet aan de minimuneisen of als de bedrijfsarts een beroepsziekte van een werknemer niet meldt bij het Nederlands Centrum voor Beroepsziekten, kan de Inspectie SZW een boete opleggen.

    MKB Nederland heeft samen met een aantal andere werkgeversorganisaties de wijzigingen voor werkgevers op een rij gezet in de Praktijkinfo over de vernieuwde Arbowet (pdf) .

    per wanneer geldt de vernieuwde Arbowet?

    De nieuwe Arbowet geldt met ingang van 1 juli 2017. Contracten die op of na die datum zijn afgesloten, moeten voldoen aan de wettelijke vereisten. Voor contracten die zijn ingegaan voor 1 juli 2017 geldt een overgangsperiode: werkgevers en arbodienstverleners krijgen tot 1 juli 2018 de tijd om deze contracten aan te passen. Dat kan door een aanvulling op het bestaande contract of door een nieuw contract af te sluiten. 

    Houd er rekening mee dat de ondernemingsraad instemmingsrecht heeft op het contract met de arbodienst.